Vị trí của hang Tám Cô và hướng dẫn di chuyển
Hang Tám Cô nằm ở KM16 trên đường 20 Quyết Thắng trong lịch sử (cách ngầm Trạ Ang 2km). Ngày nay, tuyến đường ấy đã trở thành đường TL 562, bắt đầu từ ngã tư ngầm Trạ Ang (nút giao giữa đường QL15, DT20 và đường TL 562) đến cửa khẩu Cà Roòng (biên giới Việt – Lào).
Du khách có thể di chuyển đến hang Tám Cô bằng xe ô tô, taxi, và xe máy.
Từ phường Đồng Hới (cách 60km) du khách di chuyển theo QL1A về hướng QL16 khoảng 5km sau đó rẽ trái vào QL16 và di chuyển thêm 35km. Đến ngã ba giữa QL16 và DT20 thì rẽ trái vào DT20 và di chuyển thêm khoảng 20km để đến hang Tám Cô.
Từ xã Phong Nha, du khách di chuyển theo DT20 khoảng 20km về hướng ngã tư ngầm Trạ Ang sau đó tiếp tục đi thẳng thêm 2km để đến hang Tám Cô.
Từ sân bay Khe Gát (trên QL15), du khách di chuyển theo hướng QL15 khoảng 27km để đến ngã tư ngầm Trạ Ang, sau đó rẽ phải vào đường TL 562 và đi thêm 2km để đến hang Tám Cô.
Du khách muốn tìm hiểu lịch sử của hang Tám Cô và tuyến đường trường Sơn huyền thoại có thể trải nghiệm tour “Hành trình đi tìm Dấu ấn Trường Sơn huyền thoại” tại Chày Lập Farmstay để lắng nghe những những câu chuyện chưa được kể về những di tích như ngầm Trạ Ang, hang Tám Cô, hang Y Tá, Đền tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn, và chạm tay vào cột mốc biên giới Việt – Lào thiêng liêng miền biên viễn.
Lịch sử đường Trường Sơn huyền thoại và hang Tám Cô
Từ những ngày đầu tiên của cuộc kháng chiến chống Mỹ, bộ đội ta đã mở ra tuyến đường mòn tuyệt mật nhằm chi viện quân, vũ khí, xăng dầu,.. cho chiến trường miền Nam.
Trong giai đoạn đầu, việc vận chuyển hoàn toàn bằng sức người và xe thồ. Những người chiến sĩ và dân công phải gùi hàng chục kilogram hàng hóa trên vai, băng rừng vượt suối hàng trăm kilomet. Họ vừa hành quân, vận chuyển, vừa chống lại muôn vàn hiểm nguy nơi rừng thiêng nước độc, lại vừa phải đối mặt với sự tàn phá và oanh tạc từ không quân Mỹ.
Có những người lính gùi hàng chục lít xăng dầu trên lưng, bị xăng rò rỉ làm bỏng và phồng rộp da. Những vết bỏng và sẹo lồi chi chít kéo dài trên tấm lưng gầy gò. Nhiều chiến sĩ bị nhiễm độc chì nặng, dẫn đến mất mạng. Ấy vậy mà người ta vẫn hiên ngang vác “thần chết” trên vai, vững bước tiến về miền Nam ruột thịt.
Đến năm 1959, Bộ tự lệnh Đoàn 559 (Bộ đội vận tải Trường Sơn) đã nhận lệnh mở một tuyến đường giao thông và vận tải tuyệt mật xuyên dãy Trường Sơn để đẩy mạnh chi viện cho chiến trường. Chiến dịch được triển khai chính thức vào ngày 19/05/1959, đúng vào ngày sinh nhật của chủ tịch Hồ Chí Minh nên tuyến đường Trường Sơn còn được gọi bằng tên “Đường mòn Hồ Chí Minh”.
Tuy đã chuyển sang vận tải bằng cơ giới nhưng tuyến đường vẫn còn nhiều hạn chế vì vẫn còn là tuyến độc đạo và đến mùa mưa lại bị ngập sâu khiến tuyến đường bị tê liệt. Trước tình thế cấp bách của chiến trường, từ năm 1966, đường 20 Quyết Thắng đã được khởi công. Trục đường ngang nối từ Phong Nha đến tỉnh Khăm Muộn (Lào) được đặt tên là 20 Quyết Thắng bởi lớp lớp thanh niên tham gia mở đường ngày ấy đa phần đều đang ở độ tuổi 20. Họ mang trong mình ý chí kiên cường, quyết chiến quyết thắng vì một ngày mai độc lập.
Cũng từ đó mà những trang sử được viết bằng máu của dân tộc Việt Nam và bộ đội Trường Sơn lại ngày càng dày thêm. Những huyền thoại phá núi mở đường, chiến đấu và hy sinh oanh liệt của hơn 8.000 chiến sĩ trên dọc tọa độ lửa như Ngầm Trạ Ang, hang Tám Cô, dốc Ba Thang, hang Y Tá, Trọng điểm Cà Roong, A.T.P,… đã ghi tạc vào rừng sâu núi đá miền biên viễn.
Trong đó, hang Tám Cô, toạ độ lửa nơi đã chứng kiến sự hy sinh của 8 thanh niên xung phong làm công tác bảo vệ và thông tuyến đường 20 đã trở thành một huyền thoại trường tồn.
Nguồn gốc của tên hang Tám Cô
Tên gọi hang Tám Cô đã có từ trước năm 1972, do gần đó có một trạm giao liên gồm 8 chiến sĩ trực. Từ khi có 8 nữ giao liên đến nhận nhiệm vụ thì trạm gác nơi rừng sâu ấy luôn rộn vang tiếng cười. Người dân ở đó yêu mến những nữ chiến sĩ giao liên vui vẻ, hiền lành nên đặt tên hang là hang Tám Cô.
Huyền thoại hang Tám Cô: Ký ức bi tráng giữa núi rừng Trường Sơn
Trong những năm kháng chiến trường kỳ, máy bay Mỹ không ngừng ném bom, cày nát mặt đường nhằm chặng tuyến vận tải của ta. Giặc rải bom, quân và dân trên toạ độ lửa lại san lấp mặt đường. Giặc phá huỷ, ta lại xây dựng lại, cứ như vậy mà chiến đấu suốt ngày đêm để đảm bảo thông tuyến cho xe vận tải.
Từ năm 1972, do liên tục thua trận ở chiến trường Miền Nam và mong muốn chiếm thế thượng phong trên bàn đàm phán nên Mỹ cho đẩy mạnh các cuộc không kích vào tuyến vận chuyển nhằm cắt đứt chi viện của quân ta.
Chiều ngày 14/11/1972, như mọi ngày, không quân Mỹ trút bom xuống toạ độ lửa (KM18) trên đường 20 Quyết Thắng. Trước sự tàn phá của bom đạn, một tiểu đội thanh niên xung phong gồm 8 chiến sĩ đã nhanh chóng di chuyển vào hang đá ven đường để trú ẩn. Điều bất ngờ là cái hang động đã bao lần che chở họ khỏi hiểm nguy hôm nay lại bị một khối đá nặng hàng trăm tấn lăn xuống, bịt kín lối ra.
Khi mưa đạn đã ngừng rơi, người ta tìm nhau giữa khói lửa mịt mù, cứu chữa thương binh và san lấp hố bom thì mới phát hiện ra 8 đồng đội của mình đã bị mắc kẹt trong hang động. Những người bên ngoài tìm cách phá cửa hang, họ đào đất dưới dưới cửa hang, dùng xe cơ giới để kéo tảng đá ra, và cả đặt mìn để phá đá nhưng đều thất bại. Có người đã nghĩ ra phương án đặt bộc phá để cho nổ khối đá, nhưng lại lo sức ép từ bộc phá quá lớn có thể gây sát thương đồng đội bên trong hang nên không thể thực hiện.
Ngày qua ngày, họ chỉ còn cách luồng sữa và cháo loãng qua một ống tre nhỏ để tiếp thêm sự sống cho đồng đội. Mỗi ngày khi có những đoàn xe vận tải đi qua, người ta lại nhờ cứu viện nhưng mọi phương án đều vô hiệu. Những con người không chút mảy may lo sợ trước bom đạn nay chỉ có thể rơi nước mắt trong sự bất lực trước tiếng kêu cứu của đồng đội. Nhưng tiếng kêu cứu cũng dần nhỏ đi và đến ngày thứ 9 thì mọi âm thanh của sự sống đã im bặt.
8 chiến sĩ hy sinh trong hang là Nguyễn Văn Huệ (nam), Nguyễn Văn Phương (nam), Hoàng Văn Vụ (nam), Nguyễn Mậu Kỷ (nam), Trần Thị Tơ (nữ), Lê Thị Lương (nữ), Đỗ Thị Loan (nữ), và Lê Thị Mai (nữ). Sau khi hoà bình được lập lại, người ta đã đặt mìn phá cửa hang và đưa thi hài của các liệt sĩ đến nghĩa trang an táng.
Nơi các anh, chị đã hy sinh được lập thành miếu thờ và xây dựng bia đá tưởng nhớ lại một giai thoại lịch sử hào hùng, bi tráng.
Cũng trong trận không kích ấy, 5 chiến sĩ pháo binh cũng đã hy sinh trong lúc làm nhiệm vụ bảo vệ bầu trời tổ quốc. Tên của các anh Mai Đức Hùng, Đinh Công Đính, Nguyễn Văn Quận, Sầm Văn Mắc và Nguyễn Văn Thủy đã được tạc vào bia đá tưởng niệm ở hang Tám Cô ngày nay.
Những câu chuyện ly kỳ về hang Tám Cô tâm linh
Hang Tám Cô đã trở thành một địa điểm tâm linh và lịch sử nổi tiếng trên tuyến đường 20 Quyết Thắng. Người ta vẫn lưu truyền về sự linh thiêng của miếu thờ và hương hồn của những chiến sĩ nơi ấy.
Người dân truyền tai nhau về chuyện cây chuối trước cửa hang mỗi năm lại trổ ra tám nải. Có năm trong hang có một tổ chim tám trứng, hay có cặp tắc kè đẻ ra tám trứng. Có đêm người ta còn nghe tiếng tắc kè kêu lên tám tiếng.
Giờ đây, hang đá đã được khai quật, thi hài của liệt sĩ đã được an táng ở nghĩa trang và một miếu thờ khang trang đã được xây dựng trên chính mảnh đất đau thương ấy. Du khách có dịp đến Phong Nha lại tìm về dấu ấn Trường Sơn huyền thoại và viếng thăm miếu thờ hang Tám Cô để dâng hương, tưởng nhớ, và tri ân những anh hùng liệt sĩ. Du khách còn có thể tham quan miếu thờ và xem những di vật cuối cùng còn sót lại như bình nước, thắt lưng, bút, ví da, vải dù,… của các chiến sĩ.
Một số lưu ý khi tham quan hang Tám Cô
Du khách đến viếng thăm miếu thờ và hang Tám Cô cần cư xử văn mình, lịch sự, và tuyệt đối tránh những hành động hoặc lời lẽ khiếm nhã, bất kính với hương hồn của các liệt sĩ. Du khách nên mặc trang phục lịch sự, phù hợp với nơi linh thiêng và tránh đùa giỡn, gây ồn ào, mất trật tự, hay xả rác gây mất mỹ quan.
Du khách muốn dâng hương và tham quan di vật sẽ được ban quản lý miếu thờ hướng dẫn, nhưng vẫn nên lưu ý là không được chạm vào di vật hay đi vào hang động.
Các địa điểm du lịch gần hang Tám Cô
Hang Tám Cô nằm ở tuyến đầu của đường TL 562 (đường 20 Quyết Thắng ngày nay), nên khá thuận tiện để di chuyển đến các di tích lịch sử trên đường 20 Quyết Thắng và nhiều điểm đến nổi tiếng ở Phong Nha – Kẻ Bàng.
Để đến được hang Tám Cô, du khách sẽ di chuyển qua ngã tư Ngầm Trạ Ang, nơi được gọi là “huyền thoại xăng và máu trên dãy Trường Sơn”. Cách hang Tám Cô khoảng 2km về hướng biên giới, du khách sẽ đến được miếu thờ Hang Y Tá. Tiếp tục di chuyển thêm khoảng 43km, du khách có thể đến đền tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn nằm hiên ngang trên đỉnh núi cao. Đây là nơi hội tụ hương hồn của các anh hùng liệt sĩ trên tuyến đường Trường Sơn huyết mạch và những chiến sĩ đã chiến đấu, hy sinh vì hòa bình độc lập của dân tộc. Du khách có thể chiêm nghiệm về một thời chiến tranh ác liệt, tìm hiểu lịch sử hào hùng và dâng hương, tưởng nhớ công ơn của bậc tiền nhân.
Du khách muốn trải nghiệm một tour du lịch văn hoá – lịch sử trọn vẹn nơi núi rừng Trường Sơn này có thể tham khảo tour “Hành trình đi tìm dấu ấn Trường Sơn huyền thoại” ở Chày Lập Farmstay. Bên cạnh việc tham quan các di tích lịch sử nổi tiếng, du khách sẽ có thể trải nghiệm cuộc sống làng quê và ăn trưa ở bản Tuộc (gần biên giới), đặt chân đến cột mốc biên giới Việt Lào, và check-in thác Bụt giữa đại ngàn Trường Sơn.
Với những ai muốn khám phá thiên nhiên hùng vĩ ở Phong Nha Kẻ Bàng có thể tham khảo các địa danh nổi tiếng như động Thiên Đường (9.4km), suối nước Moọc (10km), Sông Chày Hang Tối (12.8km), Vườn Thực Vật Phong Nha (8.9km) hoặc tour Phong Nha: Khám phá hang Nước Nứt, động Phong Nha (17.4km), v.v.
Thời gian lý tưởng để du lịch đến hang Tám Cô
Từ tháng 3 – tháng 8 là mùa khô ở Quảng Trị, cũng là mùa du lịch cao điểm bởi thời tiết khô ráo, mùa Hè nắng đẹp rất phù hợp cho các hoạt động du lịch, tham quan hang động như Hang Tám Cô. Tuy nhiên thời gian từ tháng 4 – tháng 7 nắng khá nóng nên du khách nên chuẩn bị kem chống nắng và trang phục phù hợp.
Tháng 9 – tháng 11 là mùa mưa ở Quảng Bình nhưng bù lại chi phí khách sạn và du lịch trong những ngày này có thể sẽ có nhiều ưu đãi. Nếu du khách muốn tham quan thì nên chuẩn bị ô (dù), áo mưa và kiểm tra dự báo thời tiết trước khi lên lịch trình.
Thời gian từ tháng 12 – tháng 2 là mùa lạnh ở Quảng Bình, nhiệt độ trung bình sẽ từ 17- 24 độ C nên du khách nên mang theo áo ấm và trang phục giữ nhiệt.
Gợi ý một số homestay/khách sạn gần hang Tám Cô cho du khách
Chày Lập Farmstay cách hang Tám Cô khoảng 16km theo hướng QL15 là một không gian tiện nghi, sang trọng, mang đến cho du khách cảm giác hoà hợp với thiên nhiên. Nơi đây còn phục vụ những món đặc sản nổi tiếng ở Phong Nha như gà nướng muối cheo, cá trắm sông Son,… cùng dịch vụ xông hơi thảo mộc spa thư giãn. Du khách còn có thể đạp xe tham quan làng Chày bình yên, chèo kayak thưởng ngoạn phong cảnh làng quê bên sông Chày, và dễ dàng di chuyển đến nhiều điểm tham quan, khu vui chơi trong khu vực như Sông Chày Hang Tối (3km), Hava – thung lũng ngọc bích (3km), suối nước Moọc (6km), động Thiên Đường (10km), v.v.
Blue Diamond Retreat là khu nghỉ dưỡng và cắm trại nằm giữa rừng cây xanh mát và dòng suối Blue thơ mộng. Cách hang Tám Cô khoảng 30km theo hướng QL15, du khách có thể tham quan và vui chơi ở các địa điểm nổi tiếng dọc tuyến đường như đường 20 Quyết Thắng, Hang Tối, suối Moọc,… và nghỉ ngơi ở những dãy Jungle Bungalow có view phóng thẳng ra núi rừng hùng vĩ. Du khách còn có thể chèo kayak dọc theo suối blue, đi du thuyền sức gió, và đặc biệt là trải nghiệm tour chèo kayak ban đêm độc đáo dưới ánh đèn huyền ảo giữa rừng xanh.
Với những ai muốn lưu trú gần thị trấn Phong Nha, Commander Lodge cách hang Tám Cô 17km sẽ là một lựa chọn lý tưởng. Khách sạn nằm ngay bên cạnh sông Son, mang đến không gian thư giãn cùng nhà hàng phục vụ nhiều món đặc sản địa phương và ẩm thực phương tây phù hợp với mọi du khách. Từ khách sạn, du khách có thể di chuyển đến bến phà Xuân Sơn chỉ cách 1.5km để tham quan động Phong Nha và di chuyển khoảng 8km để đến Vườn Thực Vật Phong Nha.
