Vườn Quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng: Khám phá A-Z kỳ quan thiên nhiên thế giới

Lịch sử hình thành Vườn quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng và giá trị văn hóa

Tên gọi “Phong Nha – Kẻ Bàng” mang trong mình những nét đặc trưng của vùng đất Quảng Bình. “Phong Nha” được giải thích theo tiếng địa phương là “gió thổi qua răng”, gợi hình ảnh những luồng gió mát lành thổi qua các hang động, nơi nhũ đá tua tủa như hàm răng của tạo hóa.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng “Phong Nha” đơn giản là tên một ngôi làng gần đó, nơi con người và thiên nhiên hòa quyện từ bao đời. Trong khi đó, “Kẻ Bàng” là tên gọi của dãy núi đá vôi hùng vĩ, trải dài như bức tường thành tự nhiên, ôm trọn khu vực này, tạo nên vẻ đẹp tráng lệ và bí ẩn.

Mảnh đất Phong Nha còn là chứng nhân lịch sử. Hàng ngàn năm trước, người tiền sử đã sinh sống tại đây, để lại di chỉ khảo cổ như công cụ đá, mảnh gốm, cùng dấu tích văn hóa Chăm Pa với bia đá, tượng thần, minh chứng cho một giao điểm văn minh cổ xưa.

Đến thời chiến, vùng đất này hóa thành căn cứ quan trọng trong kháng chiến chống Pháp và Mỹ. Đường 20 Quyết Thắng cắt qua rừng sâu, Hang Tám Cô ghi dấu hy sinh anh dũng, bên cạnh dấu tích kho hàng, bệnh viện dã chiến giữa hang động.

Giữa thiên nhiên hoang sơ, người Vân Kiều, Chứt vẫn gìn giữ nét sống độc đáo. Từ lễ đập trống, hát Tuồng bội của người Vân Kiều đến nghi lễ cúng tế, săn bắt của người Chứt, họ như cầu nối sống động với núi rừng hoang sơ.

Các phân khu chức năng của Vườn Quốc Gia Phong Nha – Kẻ Bàng

Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng có tổng diện tích 123.326 ha, được chia thành ba phân khu chức năng: vùng lõi, vùng đệm và vùng chuyển tiếp. Mỗi khu vực có vai trò và đặc điểm riêng, góp phần bảo tồn hệ sinh thái đa dạng và phát triển bền vững.

Vùng lõi (Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt) – 100.296 ha

Đây là khu vực quan trọng nhất, bảo tồn nguyên vẹn hệ sinh thái rừng nhiệt đới và nhiều loài động thực vật quý hiếm. Vùng này có địa hình phức tạp, gồm núi đá vôi, hang động và rừng nguyên sinh, là nơi sinh sống của nhiều loài đặc hữu. Các hoạt động con người bị hạn chế nghiêm ngặt để bảo vệ môi trường tự nhiên.

Vùng đệm – 219.855 ha

Vùng đệm bao gồm 13 xã thuộc các huyện Minh Hóa, Bố Trạch và Quảng Ninh. Khu vực này đóng vai trò quan trọng trong việc giảm tác động của con người lên vùng lõi. Cộng đồng dân cư sinh sống trong vùng đệm được khuyến khích tham gia vào các mô hình du lịch sinh thái, nông nghiệp bền vững và bảo tồn tài nguyên rừng.

Vùng chuyển tiếp – 141.000 ha

Đây là khu vực nằm ngoài vùng đệm, gồm các khu dân cư và đất sản xuất, đóng vai trò kết nối giữa con người và thiên nhiên. Vùng chuyển tiếp là nơi diễn ra các hoạt động phát triển kinh tế, giáo dục về bảo tồn và hợp tác giữa các tổ chức nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của khu vực Phong Nha – Kẻ Bàng.

Quá trình Phong Nha Kẻ Bàng được UNESCO công nhận là di sản

Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng là khu bảo tồn thiên nhiên nổi bật tại Việt Nam, đã hai lần được UNESCO công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới:​

– Lần thứ nhất (2003): Năm 2003, UNESCO công nhận Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng là Di sản Thiên nhiên Thế giới theo tiêu chí (viii) về địa chất và địa mạo. Khu vực này sở hữu hệ thống núi đá vôi rộng lớn với lịch sử hình thành hơn 400 triệu năm, cùng hàng trăm hang động kỳ vĩ, trong đó có những hang động dài và đẹp bậc nhất thế giới.

– Lần thứ hai (2015): Năm 2015, Phong Nha – Kẻ Bàng tiếp tục được UNESCO vinh danh dựa trên hai tiêu chí quan trọng. Tiêu chí (ix) công nhận khu vực này là môi trường điển hình cho các quá trình sinh thái và sinh học trong sự tiến hóa của các hệ sinh thái trên cạn. Tiêu chí (x) ghi nhận Phong Nha – Kẻ Bàng là nơi bảo tồn đa dạng sinh học quan trọng, với nhiều loài động thực vật quý hiếm và đặc hữu.

Địa chất, địa mạo và địa hình của VQG Phong Nha – Kẻ Bàng

Phong Nha – Kẻ Bàng sở hữu hệ thống đá vôi Karst cổ nhất châu Á, bắt đầu hình thành từ kỷ Devon cách đây hơn 400 triệu năm. Những lớp đá vôi dày đặc, trải qua hàng triệu năm kiến tạo, đã tạo nên một kiệt tác địa chất hiếm có, lưu giữ bí mật của Trái Đất từ thuở sơ khai.
Từ nền địa chất độc đáo ấy, nơi đây nổi bật với hơn 300 hang động lớn nhỏ, sông ngầm bí ẩn, cùng núi đá vôi hiểm trở xen kẽ thung lũng và rừng nguyên sinh xanh mướt. Mỗi hang động, mỗi dòng sông như kể câu chuyện về sự kỳ diệu của tự nhiên.

Vùng đất này có độ cao từ 200 đến 1.000m, với những đỉnh núi đá vôi sừng sững đạt khoảng 1.000m. Địa hình đa dạng từ đồi thấp thoai thoải, thung lũng yên bình đến các khối núi dựng đứng và hệ thống sông suối đan xen, tạo nên bức tranh thiên nhiên sống động.

Nổi bật nhất phải kể đến Hang Sơn Đoòng – hang động lớn nhất thế giới, là minh chứng sống động cho quá trình kiến tạo hàng triệu năm, một tuyệt tác khiến cả thế giới trầm trồ.

Khí hậu và thời điểm lý tưởng tham quan Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng

Phong Nha – Kẻ Bàng nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, mang đặc trưng hai mùa rõ rệt. Mỗi mùa lại khoác lên vùng đất này một vẻ đẹp riêng, như bức tranh thiên nhiên không ngừng đổi sắc.

– Mùa khô (tháng 12 – tháng 8): Từ tháng 12 đến tháng 8, trời khô ráo, nhiệt độ dao động 20-30°C, là thời điểm lý tưởng để bạn khám phá hang động, chèo thuyền kayak hay trekking qua rừng. Không khí trong lành, cảnh vật rực rỡ, khiến mỗi bước chân đều tràn đầy hứng khởi.

– Mùa mưa (tháng 9 – tháng 11): Sang tháng 9 đến tháng 11, mưa lớn kéo đến, đôi khi gây lũ lụt. Dù vậy, độ ẩm cao quanh năm (80-85%) lại là “bí quyết” giúp thảm thực vật nơi đây luôn xanh mướt, trù phú, tạo nên sức sống mãnh liệt cho núi rừng.

Tháng 4 đến tháng 8 là thời điểm lý tưởng nhất để du lịch Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, khí hậu mát mẻ, ít mưa, cảnh quan tươi xanh bạt ngàn. Chày Lập Farmstay gợi ý bạn đến vào thời gian này để tận hưởng trọn vẹn vẻ đẹp của kỳ quan thiên nhiên thế giới.

Hệ động thực vật phong phú của Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng

Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, với diện tích hơn 123.000 ha, là một trong những khu bảo tồn thiên nhiên quan trọng của Việt Nam, nổi bật với hệ sinh thái đa dạng và phong phú.

Hệ thực vật

Khu vực này được bao phủ bởi rừng nhiệt đới nguyên sinh, là nơi sinh sống của nhiều loài thực vật quý hiếm. Vườn quốc gia có 735 loài thực vật có mạch, trong đó 36 loài được ghi trong Sách đỏ Việt Nam. Đặc biệt, tại đây có một khu rừng rộng 50 km² với khoảng 2.500 cây bách xanh đá (Calocedrus rupestris), nhiều cây có tuổi đời từ 500-600 năm, được coi là khu rừng bách xanh đá lớn nhất tại Việt Nam.

Hệ động vật

VQG Phong Nha Kẻ Bàng là nơi cư trú của 381 loài động vật có xương sống, bao gồm:

• 65 loài thú, trong đó có các loài linh trưởng quý hiếm như voọc Hà Tĩnh, voọc đen và chà vá chân nâu.
• 260 loài chim, với nhiều loài chim đặc hữu và quý hiếm.
• 53 loài bò sát và 22 loài lưỡng cư, trong đó 18 loài được ghi trong Sách đỏ Việt Nam và 6 loài trong Danh lục Đỏ của IUCN.
• 61 loài cá nước ngọt, bao gồm 4 loài đặc hữu như Danio quangbinhensis.

Ngoài ra, vườn quốc gia còn ghi nhận sự hiện diện của 259 loài bướm thuộc 11 họ khác nhau, phản ánh sự đa dạng sinh học phong phú của khu vực này.

Sự đa dạng và phong phú của hệ động thực vật tại VQG Phong Nha – Kẻ Bàng không chỉ có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn thiên nhiên mà còn đóng góp vào giá trị du lịch và nghiên cứu khoa học của Việt Nam.

Cách di chuyển đến Phong Nha – Kẻ Bàng

Hệ thống giao thông đến Phong Nha – Kẻ Bàng ở Quảng Bình khá phát triển, mở ra nhiều lựa chọn để bạn dễ dàng đặt chân đến kỳ quan này bằng các phương tiện khác nhau.

Từ Hà Nội hoặc TP. Hồ Chí Minh

Bạn có thể bay đến sân bay Đồng Hới với các hãng như Vietnam Airlines hay Vietjet, sau đó đi xe khoảng 45 phút là tới Phong Nha. Nếu thích trải nghiệm chậm rãi, tàu hỏa đến ga Đồng Hới là lựa chọn tuyệt vời, rồi tiếp tục bằng taxi để đến Phong Nha (đặt vé tàu dễ dàng qua dsvn.vn).

Từ Huế, Đà Nẵng, Hội An và các tỉnh lân cận

Từ Huế (khoảng 4-5 giờ), Đà Nẵng (6-7 giờ) hay Hội An, bạn có thể đi tàu hoặc xe khách đến Đồng Hới hoặc thẳng đến Phong Nha. Các tuyến xe chạy thường xuyên, tiện lợi cho mọi lịch trình.

Từ Chày Lập Farmstay

Chỉ cách trung tâm Phong Nha 15 km, bạn dễ dàng di chuyển từ Chày Lập Farmstay bằng taxi, xe máy hoặc xe đạp, tận hưởng không khí trong lành.

Thuê xe máy hoặc xe đạp để tự do lướt qua cung đường ven sông Son thơ mộng, cảnh đẹp chắc chắn sẽ làm bạn mê mẩn!

Gợi ý điểm tham quan nổi bật tại Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng

Phong Nha – Kẻ Bàng là nơi hội tụ những tuyệt tác thiên nhiên, mỗi điểm đến như một lời mời gọi đầy mê hoặc, chờ bạn khám phá vẻ đẹp độc đáo của chúng.

1. Động Phong Nha

Nổi tiếng với sông ngầm dài nhất thế giới, Động Phong Nha đưa bạn vào hành trình trên thuyền, len qua dòng nước trong vắt để chiêm ngưỡng thạch nhũ lung linh, lấp lánh như ngọc giữa không gian huyền bí.

2. Động Thiên Đường

Mang danh “thiên đường dưới lòng đất”, đây là hang khô dài nhất châu Á. Những khối thạch nhũ khổng lồ, hình thù kỳ lạ trải dài hàng kilomet tạo nên một cung điện tự nhiên tráng lệ, khiến ai cũng trầm trồ.

3. Hang Én

Là một trong những hang động lớn nhất thế giới, Hang Én là thiên đường cho những ai yêu cắm trại. Dưới vòm hang rộng lớn, ánh sáng xuyên qua khe đá chiếu xuống dòng sông ngầm, tạo khung cảnh hoang sơ mà thơ mộng.

4. Hang Sơn Đoòng

Hang động lớn nhất thế giới này là giấc mơ của các nhà thám hiểm. Với rừng nguyên sinh trong lòng hang, hồ nước ngầm và thạch nhũ khổng lồ, Sơn Đoòng mang đến trải nghiệm đỉnh cao, như lạc vào một hành tinh khác.

5. Sông Chày – Hang Tối

Dòng sông Chày xanh ngọc bích là nơi lý tưởng để chèo kayak, tận hưởng làn nước mát lạnh. Đến Hang Tối, bạn còn được tắm bùn tự nhiên trong không gian mát mẻ, vừa thư giãn vừa gần gũi thiên nhiên.

Các điểm du lịch khác thuộc VQG Phong Nha Kẻ Bàng

Ngoài ra, Vườn Thực Vật, suối nước Moọc trong xanh để bơi lội, thung lũng Sinh Tồn yên bình, và Hang Thủy Cung cũng là những điểm đến tuyệt vời, mang đến trải nghiệm đa dạng giữa núi rừng.

Hoạt động du lịch hấp dẫn tại Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng

Phong Nha – Kẻ Bàng không chỉ là kỳ quan thiên nhiên mà còn là sân chơi tuyệt vời, nơi bạn được hòa mình vào những trải nghiệm độc đáo, từ thám hiểm gay cấn đến thư giãn giữa núi rừng.

Thám hiểm hang động

Vùng đất này nổi tiếng với hệ thống hang động tráng lệ, nơi bạn có thể ngồi thuyền xuôi dòng sông Son để khám phá Động Phong Nha, chiêm ngưỡng những khối thạch nhũ lung linh phản chiếu trên mặt nước. Động Thiên Đường, với chiều dài hơn 31 km, mở ra một thế giới thạch nhũ khổng lồ, lộng lẫy như cung điện dưới lòng đất.

Nếu yêu thích mạo hiểm, tour đến Hang Én – với không gian rộng lớn, bãi cát và hồ nước ngầm – hay Hang Sơn Đoòng – hang động lớn nhất thế giới – sẽ đưa bạn vào hành trình khám phá đỉnh cao, nơi rừng nguyên sinh và thạch nhũ hàng triệu năm tuổi kể những câu chuyện của tạo hóa.

Du lịch sinh thái

Phong Nha – Kẻ Bàng còn là thiên đường sinh thái với những điểm đến xanh mát. Suối Nước Moọc, dòng suối trong vắt giữa rừng cây, là nơi lý tưởng để bơi lội, chèo thuyền kayak hay đơn giản là ngâm mình thư giãn giữa tiếng chim hót líu lo. Ozo Park lại mang đến trải nghiệm khác biệt: đi bộ trên những cây cầu treo lơ lửng giữa tán rừng, trượt zipline đầy phấn khích và tham gia các trò chơi hòa mình vào thiên nhiên nguyên sơ.

Chèo thuyền kayak/SUP

Dòng sông Son thơ mộng hay sông Chày xanh ngọc bích là nơi tuyệt vời để bạn thử sức với chèo kayak hoặc SUP (chèo ván đứng). Tại Chày Lập Riverside, bạn có thể thong dong trên mặt nước, ngắm cảnh núi rừng hùng vĩ.
Đặc biệt, khu vực Sông Chày – Hang Tối kết hợp zipline từ trên cao lao xuống dòng sông mát lạnh, sau đó bơi qua làn nước trong hang để khám phá không gian tối huyền bí, nơi ánh sáng le lói tạo nên khung cảnh kỳ ảo.

Tìm hiểu lịch sử và văn hóa

Hang Tám Cô, một di tích lịch sử thiêng liêng, lưu giữ câu chuyện về 8 thanh niên xung phong hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ, là nơi để bạn lắng lòng tưởng nhớ. Xa hơn chút nữa, các bản làng của người Vân Kiều và Chứt mở ra cánh cửa đến với văn hóa bản địa.
Tại đây, bạn có thể tham gia lễ đập trống, nghe hát Tuồng bội, hay chứng kiến nghi lễ cúng tế truyền thống, cảm nhận sự gắn bó sâu sắc giữa con người và thiên nhiên qua từng phong tục độc đáo.

Cắm trại giữa thiên nhiên

Không gì tuyệt vời bằng việc cắm trại giữa lòng Phong Nha – Kẻ Bàng. Tại Hang Én, bạn dựng lều bên bãi cát mịn, ngắm ánh sáng xuyên qua vòm hang và nghe tiếng nước chảy êm ru. Blue Diamond Retreat hay Vườn Thực Vật lại mang đến không gian yên bình dưới tán cây cổ thụ, nơi bạn đốt lửa trại, thưởng thức bữa ăn ngoài trời và ngước nhìn bầu trời đầy sao lấp lánh, hòa mình vào nhịp thở của núi rừng.

Ẩm thực và lưu trú

Phong Nha – Kẻ Bàng làm bạn say mê bởi cảnh sắc, hương vị ẩm thực đặc trưng và nơi lưu trú ấm áp, mang đến trải nghiệm trọn vẹn.

Ẩm thực địa phương

Ẩm thực nơi đây giản dị mà đậm đà bản sắc Quảng Bình. Cháo canh với sợi mì dai, nước dùng thơm lừng từ xương hầm là bữa sáng ấm bụng. Bánh lọc nhỏ xinh, gói trong lá chuối, nhân tôm thịt béo ngậy khiến bạn ăn mãi vẫn thòm thèm. Cá trắm sông Son tươi ngon, nướng than hay kho tộ, mang hương vị sông nước ngọt lành.

Lưu trú gần Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng

Phân khúc giá rẻ (Dưới 500.000 VNĐ/đêm):

• Oxalis Home
• Commander Lodge
• Hồ Khanh Homestay

Phân khúc tầm trung (500.000 – 1.500.000 VND/đêm). Phù hợp với gia đình, cặp đôi hoặc du khách cần sự thoải mái:

• Cắm trại qua đêm Blue Diamond Retreat
• Phong Nha Lake House Resort​

Phân khúc cao cấp (trên 1.500.000 VND/đêm). Dành cho du khách muốn trải nghiệm sang trọng và dịch vụ cao cấp:

• Victory Road Villas
• Phòng Bungalow Blue Diamond Retreat

Đặc biệt, Chày Lập Farmstay nằm tại thôn Chày, xã Phúc Trạch, huyện Bố Trạch, cách Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng chỉ 15-20 phút di chuyển. Nơi đây cách sân bay Đồng Hới khoảng 50 km, thuận tiện để khám phá các điểm nổi tiếng như Động Phong Nha, Động Thiên Đường và Suối Nước Moọc.

Farmstay cung cấp nhiều loại phòng như Nhà Farm mái vòm ấm cúng, Nhà Garden giữa vườn cây xanh, và Nhà Mountain với tầm nhìn hướng núi. Mỗi phòng đều thiết kế mở, đón ánh sáng tự nhiên, phù hợp cho cặp đôi, gia đình hoặc nhóm bạn.

Du khách có thể thư giãn tại hồ bơi, thưởng thức ẩm thực tại nhà hàng, hoặc trải nghiệm xông hơi thảo mộc. Các hoạt động ngoài trời hấp dẫn gồm chèo kayak/SUP trên sông Chày, đạp xe khám phá làng quê và chạy bộ giữa thiên nhiên. Chày Lập Farmstay là điểm đến lý tưởng để nghỉ dưỡng và hòa mình vào thiên nhiên Quảng Bình và bắt đầu khám phá Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng.

Lưu ý khi tham quan Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng

Để chuyến đi thêm trọn vẹn, bạn cần chuẩn bị kỹ lưỡng và giữ gìn vẻ đẹp của kỳ quan này.

– Trang bị: Mang giày chống trượt để dễ dàng di chuyển qua địa hình gồ ghề, quần áo thoải mái, kem chống nắng bảo vệ da dưới ánh mặt trời, và thuốc chống côn trùng.

– Bảo vệ môi trường: Giữ gìn thiên nhiên bằng cách không xả rác, tuân thủ nghiêm ngặt quy định của Vườn Quốc gia, để nơi đây mãi xanh sạch cho thế hệ sau.

– Đặt tour: Các tour mạo hiểm như Hang Sơn Đoòng hay Hang Én thường kín chỗ nhanh, nên đặt sớm qua Oxalis để đảm bảo hành trình suôn sẻ.

Công tác bảo tồn Vườn Quốc Gia Phong Nha – Kẻ Bàng

• Cứu hộ động thực vật: Trung tâm Cứu hộ thực hiện chương trình tái thả động vật hoang dã và hợp tác quốc tế để nâng cao hiệu quả bảo tồn.
• Bảo tồn đa dạng sinh học: Vườn xây dựng cơ sở bảo tồn trên 28,8 ha để nghiên cứu và giáo dục môi trường.
• Kiểm soát khai thác rừng: Tăng cường tuần tra, xử lý vi phạm để bảo vệ hệ sinh thái.

Người dân tham gia vào du lịch sinh thái, nông nghiệp bền vững và bảo tồn rừng. Các chương trình giáo dục nâng cao nhận thức, giúp cộng đồng đồng hành cùng công tác bảo tồn.

Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng là nơi hội tụ vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ, lịch sử sâu sắc và văn hóa bản địa độc đáo. Từ hang động kỳ vĩ, rừng nguyên sinh trù phú đến những món ăn đậm đà, tất cả tạo nên một hành trình khó quên. Hãy đặt phòng tại Chày Lập Farmstay để bắt đầu khám phá kỳ quan này ngay hôm nay!