Thành cổ Đồng Hới: Khám phá dấu ấn tại kiến trúc quân sự cổ 400 năm tuổi
Thành cổ Đồng Hới là một công trình phòng thủ chiến lược và chứng kiến những bậc tiền nhân giữa thời loạn thế đã khắc tên mình vào sử sách. Danh thần Đào Duy Từ vượt muôn dặm núi sông để đến Đàng Trong, đặt nền móng xây dựng nên hệ thống Lũy Trấn Ninh. Nữ tướng Bùi Thị Xuân liều chết thúc voi phá vòng vây trước đại quân Nguyễn Ánh. Thượng tướng Nguyễn Phạm Tuân chỉ huy nghĩa quân tập kích quân Pháp ở Thành Đồng Hới 3 lần.
Dù chiến tranh tàn phá di tích nhưng tầm vóc lịch sử không cho phép cúi đầu đã trở thành niềm tin thôi thúc người dân Đồng Hới chiến đầu giành độc lập và xây dựng quê hương. Bài viết dưới đây sẽ giúp du khách hiểu rõ hơn về lịch sử, kiến trúc, kinh nghiệm tham quan và những trải nghiệm đáng khám phá tại Thành cổ Đồng Hới.
Contents / Mục lục
Thành cổ Đồng Hới có niên đại 200 hay 400 năm?
Thành cổ Đồng Hới nằm ở vị trí chiến lược bên cửa , là dấu tích quan trọng phản ánh lịch sử quân sự của vùng đất Quảng Trị và Việt Nam trong suốt gần 400 năm. Có nhiều nguồn thông tin cho rằng thành cổ Đồng Hới có niên đại 200 năm. Thực tế, cả hai dấu mốc đều đúng nhưng dựa trên nguồn gốc và vai trò lịch sử khác nhau.
Nếu tính theo kiến trúc thành bằng gạch còn lại đến ngày nay, công trình được vua Minh Mạng cho xây dựng vào năm 1824, trên nền đất trọng yếu của Luỹ Trấn Ninh (Luỹ Thầy), tức khoảng hơn 200 năm tuổi.
Kiến trúc Thành Đồng Hới hoàn chỉnh có hình múi khế, 4 múi to, 4 múi nhỏ theo hướng Tây Nam - Đông Bắc và Tây Bắc - Đông Nam. Chu vi thành rộng 465 trượng (1.860m), cao 1 trượng (4m), mặt thành rộng 1m35, móng thành dày 2m, hào rộng 7 trượng (28m). Thành Đồng Hới có 3 cửa Đông Môn, Nam Môn và Bắc Môn thông ra bên ngoài bằng cầu gạch bắc qua hào. Trên mỗi cổng có vọng canh 8 mái, nơi canh gác, quan sát thế trận và là những sở chỉ huy trực tiếp khi các cuộc chiến xảy ra.
Nếu xét từ nguồn gốc và vai trò quân sự, Thành cổ Đồng Hới đã xuất hiện từ năm 1630, được xây dựng vào năm 1824 trên nền đất trọng yếu của Luỹ Trấn Ninh (Luỹ Thầy). Đây là hệ thống thành lũy gồm 4 trường thành: Trường Dục, Đầu Mâu, Động Hải và Trường Sa, do Đào Duy Từ xây dựng dưới thời chúa Nguyễn Phúc Nguyên, nhằm ngăn bước nam chinh của Chúa Trịnh.
Qua gần bốn thế kỷ đầy biến động với nhiều trận chiến từ giáo gươm đến bom đạn ngập trời, thành Đồng Hới bị hư hại nặng, chỉ còn một đoạn tường rêu phong và hình dáng vauban có hào nước bao quanh. Năm 2005, thành cổ Đồng Hới được trùng tu dựa trên nghiên cứu tư liệu lịch sử và khảo cổ, đưa nhân chứng lịch sử và điểm tựa tinh thần của nhân dân Đồng Hới hiện diện giữa nhịp sống mới.
Thành Đồng Hới được trùng tu dựa trên kiến trúc cổ đại
Vị trí là hướng dẫn di chuyển đến Thành cổ Đồng Hới
Để đến Thành cổ Đồng Hới, du khách trước hết cần di chuyển đến thành phố Đồng Hới, trung tâm tỉnh Quảng Trị. Thành cổ nằm ngay trong trung tâm thành phố, cách ga Đồng Hới chỉ khoảng 2km và cách sân bay Đồng Hới khoảng 7 - 8 km, rất thuận tiện để tham quan.
Các phương tiện gợi ý:
Máy bay: Các hãng Vietnam Airlines và VietJet Air bay thẳng từ Hà Nội hoặc TP. Hồ Chí Minh đến Sân bay Đồng Hới (thời gian khoảng 1 - 1,5 giờ).
Tàu hỏa: Ga tàu Đồng Hới nằm ngay trung tâm, du khách có thể di chuyển từ Hà Nội (10 tiếng) hoặc Ninh Bình (7 tiếng) bằng các chuyến SE3, SE19, QB1, SE11, SE1 sẽ đến nơi vào sáng sớm. Du khách di chuyển từ Huế có thể tham khảo các tuyến SE6, SE10 (khoảng 3 tiếng) và từ Đà Nẵng có các tuyến SE10, SE4, SE2 (khoảng 6 tiếng). Nhiều tuyến tàu khác hoạt động khá muộn và đến nơi thường vào buổi tối, chưa lý tưởng cho hành trình du lịch Quảng Trị.
Xe khách: Nhiều nhà xe Hà Nội như Hưng Long, Tân Quang Dũng, HK BUSLINES,… Từ Huế, Đà Nẵng, Hội An có Hạnh Luyến, Camel Travel, Queen Cafe, v.v. Xe khách thường đưa đến bến xe, văn phòng trung tâm Đồng Hới, hoặc các địa điểm ở trung tâm Đồng Hới.
Khi đến Đồng Hới, du khách có thể đặt taxi, xe thuê riêng, xe công nghệ (Grab, Green SM), thuê xe máy hoặc đi bộ tham quan Thành Đồng Hới.
Du khách có thể làm gì ở Thành cổ Đồng Hới?
Thành cổ Đồng Hới kết nối với đường Lê Duẩn (từ hướng sông Nhật Lệ đi vào) và đường Quang Trung (chạy xuyên suốt từ cửa bắc đến cửa nam của thành cổ). Đây là điểm đến lý tưởng để du khách vừa dạo chơi, chụp ảnh lưu niệm, vừa tìm hiểu lịch sử và hòa mình vào nhịp sống bình dị của người dân địa phương. Nơi đây vẫn giữ nguyên nền đất Vauban và hào nước bao quanh, tạo cảm giác cổ kính nhưng đồng thời cũng hoà nhập vào nhịp sống thường nhật.
Đông Môn của Thành cổ Đồng Hới hướng ra Sông Nhật Lệ
Dưới đây là những địa điểm tham quan ở Thành cổ Đồng Hới:
Thành cổ Đồng Hới: Cổng thành cổ kính nối với đường Lê Duẩn, hướng ra sông Nhật Lệ. Du khách có thể chiêm ngưỡng kiến trúc nghệ thuật, bức tường thành bằng gạch cao khoảng 4m, dày khoảng 1m. Đấy là minh chứng của một kiến trúc nghệ thuật thể hiện tầm nhìn quân sự chiến lược của các bậc tiền nhân.
Bảo tàng Quảng Trị: Nơi kể câu chuyện lịch sử hàng nghìn năm hình thành, mở cõi, những biến động qua bao triều đại và sự phát triển của mảnh đất và con người Quảng Trị. Bảo tàng còn trưng bày quyển thư pháp “Đại tướng của Nhân dân, Võ Nguyên Giáp - Những năm tháng cuộc đời”.
Quảng trường Hồ Chí Minh: Tâm điểm của Quảng trường Hồ Chí Minh là Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh với nhân dân Quảng Trị. Các nhân vật đại diện cho nhiều tầng lớp nhân dân như thiếu nhi, nông dân, công nhân, bộ đội, ngư dân và đồng bào dân tộc Bru - Vân Kiều. Phía sau là hình tượng cánh buồm cao vươn lên biển lớn, thể hiện khát vọng phát triển, tinh thần đoàn kết và ý chí vươn lên của vùng đất Quảng Bình.
Đền thờ Bác Hồ - Anh hùng liệt sĩ: Đền thờ Bác Hồ và Anh hùng liệt sĩ là công trình tâm linh và tưởng niệm nằm trong khuôn viên Quảng trường Hồ Chí Minh, phía sau khu vực tượng đài. Công trình là nơi tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh và tri ân các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập dân tộc. Thời gian mở cửa từ 8:30 - 17:00 các ngày trong tuần. Riêng các ngày lễ, tết, sinh nhật Bác 9/5, Thương binh liệt sĩ 27/7, Thống Nhất đất nước 30/4, Quốc Khánh 2/9,... sẽ mở cửa từ 8:30 - 20:00.
Di tích lịch sử Nhà Lao Đồng Hới: Đây từng là nơi giam giữ chiến sĩ cách mạng và người yêu nước trong thời kỳ Pháp đô hộ Việt Nam Nơi đây lưu giữ những dấu tích về tinh thần đấu tranh, ý chí kiên cường và những năm tháng lịch sử của Quảng Bình.
Dạo bộ ven hào nước: Buổi sáng sớm hoặc chiều là thời điểm đẹp nhất. Du khách có thể thong thả đi dọc lối đi bộ quanh hào, hít thở không khí trong lành và ngắm nhìn khung cảnh bình yên.
Quảng Trường Hồ Chí Minh nằm ở trung tâm Thành cổ Đồng Hới
Đường Quang Trung nối qua Nam môn và Bắc môn của Thành Đồng Hới
Nhà lao Đồng Hới đã bị tàn phá trong bom đạn được xây dựng bia di tích tưởng nhớ
Kinh nghiệm du lịch Thành cổ Đồng Hới
Thành cổ Đồng Hới là điểm đến phù hợp cho du khách yêu thích lịch sử, muốn tìm hiểu văn hóa địa phương và kết hợp tham quan trung tâm Đồng Hới. Để thuận tiện hơn trong việc lên kế hoạch, du khách có thể tham khảo một số kinh nghiệm dưới đây:
Giá vé tham quan Thành cổ Đồng Hới và thời gian mở cửa: Miễn phí tham quan, mở cửa tự do 24/7 nên du khách có thể linh hoạt sắp xếp lịch trình.
Thời điểm lý tưởng để du lịch: Du khách có thể tham quan Thành cổ Đồng Hới quanh năm do khu vực này không bị tác động nhiều bởi thời tiết. Du khách muốn mở rộng hành trình du lịch Quảng Trị và trải nghiệm nhiều hoạt động ngoài trời thì từ tháng 3 - tháng 8 là lý tưởng nhất.
Đồ dùng cá nhân: Du khách nên mang theo mũ, kem chống nắng, kính râm, nước uống, quần áo thoải mái và giày thể thao hoặc giày đế thấp để thuận tiện đi bộ. Khi tham quan Đền thờ Bác Hồ và anh hùng liệt sĩ thì nên mặc trang phục dài, lịch sự.
Lưu ý khi tham quan thành cổ: Giữ gìn vệ sinh chung, tuyệt đối không leo trèo lên các hạng mục di tích và tôn trọng không gian tưởng niệm trong khu vực.
Xây dựng lịch trình phù hợp: Du khách có thể tham quan thành cổ Đồng Hới trong vòng 1 - 3 giờ sau đó tiếp nối hành trình tham quan city tour Đồng Hới, khám phá các di tích lịch sử Quảng Trị, hoặc kết hợp khám phá lịch sử - thiên nhiên.
Gợi ý lưu trú: Nếu kết hợp du lịch Đồng Hới với Phong Nha, du khách nên dành khoảng nửa ngày hoặc 1 ngày để tham quan trọn vẹn sau đó di chuyển đến Phong Nha nghỉ ngơi. Bắt đầu ngày mới tại Phong Nha sẽ mang đến những cảm giác mới lạ về làng quê miền di sản và bắt đầu lịch trình ngày mới thuận tiện hơn.
Không gian Herbal Spa trong nhà rường truyền thống tại Chày Lập Farmstay
Du khách có thể lưu trú tại Chày Lập Farmstay bởi không gian tiện nghi giữa làng quê và thuận tiện di chuyển đến các địa điểm du lịch Phong Nha như:
Sông Chày - Hang Tối (3km)
Suối Nước Moọc (6km)
Động Thiên Đường (10km)
Hang Chỉ Huy (15km)
Ozo Park (15km)
Động Phong Nha (25km)
Bên cạnh dịch vụ lưu trú, thư giãn, ẩm thực và kết nối làng quê, Chày Lập Farmstay vận hành các tour khám phá Phong Nha trọn gói và tour trải nghiệm đạp xe hoặc chèo kayak dành cho khách đoàn.
Du khách có thể liên hệ để biết thông tin chi tiết và giá dịch vụ tại:
Gợi ý các địa điểm có thể kết hợp khi du lịch Thành cổ Đồng Hới
Thành cổ Đồng Hới nằm ngay trung tâm nên là điểm xuất phát lý tưởng để du khách thực hiện city tour và khám phá nhiều địa danh nổi bật của Quảng Trị:
City tour Đồng Hới: Kết hợp Thành cổ với Quảng Bình Quan, Tượng đài Mẹ Suốt, Chợ Đồng Hới, và nhà thờ Tam Toà. Những điểm tham quan này nằm khá gần nhau, thuận tiện di chuyển và tham quan trong nửa ngày.
Biển Nhật Lệ (cách 2km): Du khách có thể dạo biển, vui chơi, tắm biển, ngắm hoàng hôn và thưởng thức hải sản tươi ngay sau khi tham quan di tích.
Biển Bảo Ninh(cách 2km, qua cầu Nhật Lệ): Bãi biển hoang sơ, yên bình, lý tưởng cho những ai thích không gian tĩnh lặng và tham quan làng chài truyền thống.
Đồi cát Quang Phú (cách khoảng 9km): Địa điểm trượt cát, chụp ảnh ngoài trời nổi tiếng và du khách có thể kết hợp tắm biển, chèo SUP tại bãi tắm của Quảng Bình SUB & Camp.
Vườn Quốc Gia Phong Nha - Kẻ Bàng (cách 45km): Trải nghiệm khám phá thiên nhiên dành cho mọi lứa tuổi và đối tượng du khách. Tùy vào sở thích mà du khách đến Phong Nha Kẻ Bàng sẽ tham quan Động Phong Nha, Động Thiên Đường, thám hiểm hang động tại Oxalis, đến nghỉ dưỡng, vui chơi giữa thiên nhiên tại Blue Diamond Retreat, v.v. Các điểm đến lịch sử như Hang Chỉ Huy, Hang Tám Cô, sân bay Khe Gát sẽ mang đến những góc nhìn sâu sắc về thời kỳ kháng chiến tại Phong Nha.
DMZ Quảng Trị (cách 70km về hướng nam): Các di tích lịch sử Quảng Trị như Cầu Hiền Lương - sông Bến Hải, Thành cổ Quảng Trị, địa đạo Vĩnh Mốc, nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn sẽ nối tiếp hành trình viếng thăm, tri ân và tìm về cội nguồn lịch sử.
Hướng dẫn từ A-Z cách trồng và chăm sóc lá lốt hữu cơ tại nhà không hóa chất từ Chày Lập Farmstay, giúp bạn dễ dàng trồng lá lốt tươi sạch cho gia đình.
Khám phá Quảng Bình Quan - biểu tượng lịch sử 400 năm giữa lòng Đồng Hới, một quan ải bất khả xâm phạm thời Trịnh - Nguyễn phân tranh và cập nhật kinh nghiệm tham quan tại đây
Du lịch Phong Nha Kẻ Bàng mở ra hành trình khám phá di sản thiên nhiên nổi tiếng nhất Quảng Trị. Nơi đây được xem là trung tâm du lịch thiên nhiên của miền Trung, hội tụ rừng xanh, sông ngầm và hệ thống hang động kỳ vĩ.
Rau rừng được biết đến là những loại cây rau mọc hoang dã trong tự nhiên và không được trồng hay thu hoạch. Tuy nhiên, nhiều loại rau rừng ngày nay được lấy giống cây về trồng vì giá trị dinh dưỡng cũng như lợi ích sức khỏe của rau rừng đem lại.
Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng đã trở thành điểm hẹn của những ai khao khát thử thách, nơi các cung đường xuyên rừng, sông ngầm và hang động kỳ vĩ tạo nên sức hút hiếm có.
